Het geaccepteerd valrisico van de zorgmijder

De beste man was gisteren weer gevallen maar gelukkig ook dit keer zonder zichtbaar letsel. Tijdens de overdracht werd gesproken over zijn geaccepteerd valrisico. Meneer staat bekend als zorgweigeraar en doet alles het liefst alleen. Het kan een eigen keuze zijn die gerespecteerd moet worden maar in hoeverre kan deze kwetsbare man zijn eigen ziektebeeld overzien? Het geaccepteerd valrisico van de zorgmijder vraagt wel om enige aandacht en overleg. We kunnen het niet altijd maar afdoen met een zinnetje in zijn zorgdossier.

Ik besloot vanmorgen mijn rode schoenen weer even te laten zien in zijn appartement. We kunnen het goed vinden met elkaar en ik weet dat serieuze zaken altijd moeten worden benaderd met de nodige flauwe opmerkingen. Hij lacht alle problemen in deze wereld letterlijk met een harde lach weg en zeker als het gaat om zijn eigen gezondheid en zelfredzaamheid. Zelfs met een gebroken enkel, enige maanden geleden, na een flinke val lachte hij de situatie volledig weg.

Bij aankomst zat meneer in zijn rolstoel in de badkamer en was drukdoende zichzelf te wassen en deels aan te kleden. ‘Ach, de rode schoentjes zijn er ook weer. Ik had je al verwacht’, begon hij alweer luid lachend. Ja, beste man, u had gisteren weer last van de vallende ziekte, grapte ik flauw. Hij schaterde het uit van deze slechte opmerking maar zei er gelijk achteraan dat hij niks mankeerde en dat het al veel vaker was gebeurd. Ja, en daarom kom ik eens kijken hoe we die valpartijen kunnen minimaliseren. Waarom? Ik heb toch een geaccepteerd valrisico? Dat scheelt toch weer een heleboel rompslomp? Hij zag de noodzaak dus duidelijk niet in.

Wat is een geaccepteerd valrisico?

De wet verplicht professionals tot het melden van incidenten en bijna-incidenten (MIC-formulier). Het gaat om niet-beoogde of onverwachte gebeurtenissen, die betrekking hebben op de kwaliteit van de zorg en die tot schade bij de cliënt hebben geleid, hadden kunnen leiden of zouden kunnen leiden. Het melden van incidenten is nodig voor de systematische bewaking, beheersing en verbetering van de kwaliteit van de zorg in de organisatie. De incidentmelding is primair bedoeld om op team- locatie- of organisatieniveau te leren. Wanneer geconstateerd is dat het vallen ontstaat door de cliënt zelf, kan worden besloten na  een gesprek met het multidisciplinaire team om te stoppen met het melden van deze valincidenten. Maar uiteraard nog wel rapporteren in het zorgdossier.

Ik legde hem even snel uit dat het geaccepteerd valrisico ons wel een kleine verlichting in de administratie geeft maar dat de zorgen omtrent het vallen van een bewoner daarmee niet weg zijn. Hij moest toch toegeven dat hij mij gelijk moest geven maar vertelde er ook gelijk bij dat hij vandaag totaal geen hulp nodig had. Vroeger moest ik ook alles zelf doen en dat blijf ik doen. je kent mijn standpunt. Nou, dat was wel duidelijk inderdaad.

Flauw maar doeltreffend

Dan maar weer even de flauwe grapmethode toepassen: tsja, vroeger kreeg u ook moedermelk uit de borst maar daar kunt u nu ook niet meer om vragen? Pff, rete-flauw. Ik schrok er zelf van. Maar deze man schaterde het weer uit van plezier. Daarna maar gelijk weer even serieus: er komt een moment dat u zodanig valt dat u met uw hoofd op de tegels in de badkamer valt, uw heup breekt, uw nek of ander ernstig letsel. Dan krijgt u van mijn morfine als teken van de aankondiging dat u het leven gaat verlaten. U mag dan in de herfst van uw leven zitten maar dat rechtvaardigt u nog niet door uw eigenwijsheid uzelf de naderende bloei van de lente te ontnemen.

Hij keek even bedenkelijk en liet de lange zin even zichtbaar nadonderen in zijn hoofd. Opeen was daar weer de serieuze meneer zoals hij soms ook kan zijn. Ik had zijn aandacht en kon de volgende opmerking netjes bij hem inkoppen: u zit in een verpleeghuis en kunt alle hulp krijgen die u wenst. U weigert vanuit uw eigen zelfredzaamheid maar u bent steeds vaker niet in staat om door de verstoring in uw evenwicht, uw eigen broek aan te trekken. Zullen we daar eens mee beginnen beste man. Gewoon even wat hulp bij het aantrekken van uw broek? Om de dag een schone broek kan inmiddels ook geen kwaad.

Het duurde echt even maar toen kwam toch het hoge woord er uit. ‘Ja, je hebt wel gelijk. Als ik uit de rolstoel opsta of vanuit bed, dan moet ik met twee handen mijn broek omhoog doen. Dan kan ik mijn evenwicht vaak niet bewaren’. Zo’n eerlijke opmerking heb ik zelden van hem gehoord. We konden hierop samen verder borduren en zochten naar een passende oplossing. Hem zoveel mogelijk zijn zelfredzaamheid laten behouden, wij het valrisico verminderen en vertrouwen opbouwen dat zorg vragen geen schande is.

Afspraken bevestigen en vastleggen

Afrondend vroeg ik zijn bevestiging van onze afspraken. ‘Zal ik u dan gewoon op onze looplijsten zetten met de aantekening dat we u gaan helpen met het aantrekken van uw broek zodat u zelf de rest kunt doen? Ja, laten we dat toch maar proberen, was zijn voorzichtige bevestiging. Het lukt me steeds vaker niet meer zo goed als voorheen.

Net voordat ik wegging kwam er uiteraard nog een opmerking die ik flauw moest beantwoorden. Ik kende hem wat dat betreft als geen ander. Wie komt me dan morgen voor de eerste keer helpen? Toch geen droeftoeter die van niks weet? Nee beste man, ik ga morgen kijken of ik een mooie dame kan vinden in een mantelpakje en hoge hakjes. Mocht die niet werken morgen, dan stuur ik wel iemand die gewoon al jaren in de zorg werkt en weet hoe hij of zij om moet gaan met eigenwijze mannetjes die zeiken om een kussen omdat hun billetjes pijn doen. Ik verliet zijn appartement en liet een man met een schaterlach achter.

Morgenochtend eerst maar eens zien of hij onze afspraak nog weet, en zo ja, of hij zorg toe gaat laten. Maar de eerste stap is gezet. Het is echt in zijn eigen belang en stiekem denk ik dat hij dat nu zelf ook wel in ziet. Het geaccepteerd valrisico van de zorgmijder zal altijd blijven vragen om aandacht. In gesprek blijven en blijven observeren.

Foto ter illustratie en door AI gegenereerd