De medische prioriteiten relativeren

Eén van de meest bijzondere dagelijkse beslommeringen die ik mee maak in mijn werk in een verpleeghuis is toch wel dat bewoners hun eigen ziektebeeld kunnen relativeren. Vooral bij acute situaties waarbij vanuit medisch oogpunt direct actie vereist is, wordt er af en toe zo gelaten gereageerd en wordt de urgentie weggewimpeld door de betrokken bewoner. Ze kunnen de arts, verplegend personeel en familie hier erg zenuwachtig mee maken. Vreemd genoeg kunnen mijn collega’s en ik hier soms ook wel om lachen.

Prioriteiten relativeren betekent dat je bewust afstand neemt van de waan van de dag en de strikte noodzaak van je to-dolijst in twijfel trekt. Het helpt je inzien dat kunstmatige deadlines vaak niet levensbedreigend zijn, waardoor je stress vermindert en de focus legt op wat écht waardevol is. Dat klinkt allemaal wel leuk maar wat nu als er een levensbedreigende situatie is ontstaan dat je eigenlijk gewoon met gillende sirenes moet worden ingestuurd naar een ziekenhuis maar je weigert deze urgentie in te zien?

Je eigen gezondheid bagatelliseren

Kortgeleden waren er twee mannelijke bewoners in ons verpleeghuis ‘eigenwijs genoeg’ om hun eigen gezondheid te bagatelliseren en een jonge arts bijna tot wanhoop te drijven. Vooropgesteld dat bij inhuizing van een bewoner in een verpleeghuis het behandelbeleid onderwerp van gesprek is. Dan gaat het niet alleen over ‘wel of niet reanimeren’, maar bespreken we ook wat wenselijk is rondom eventueel insturen. Dit resulteert in veel patiënten met een ‘niet-insturen-beleid’ maar deze heren hadden in principe nog wel deze wens.

Als een arts in het verpleeghuis besluit om een patiënt wél in te sturen, dan is hier dus een uitgebreide overweging aan vooraf gegaan. Ook is er veelal al overleg geweest met een specialist in het ziekenhuis en dat is voor een arts in het verpleeghuis vaak niet het leukste telefoontje. Vaak komt al snel de opmerking vanuit het ziekenhuis: ‘Gezien de leeftijd zou ik adviseren om te overwegen of insturen nog wel zinvol is’. Dit ‘ongevraagde advies’ roept bij mij altijd wel vragen op: betekent een hoge leeftijd dat iemand op voorhand niet ‘instuurbaar’ is? Weten artsen uit het ziekenhuis wat wij in het verpleeghuis doen?

Relativeren wat dat betreft is prima want ook ik ben wel voor kwaliteit van leven boven kwantiteit. De focus verschuift wat dat betreft steeds vaker van puur levensverlengend behandelen naar wat moreel en menselijk gezien de beste zorg is voor de specifieke bewoner maar bij deze twee mannen was dit wat dat betreft niet aan de orde. Twee verschillende personen met twee totaal verschillende spoedeisende redenen om met gillende sirenes ingestuurd te worden voor beoordeling en zo nodig directe behandeling van hun ‘kwaal’.

Trombosebeen

De ene man had zoveel klachten aan zijn been dat echt moest worden uitgesloten of hij geen ’trombosebeen’ had. Zo ja, dan was dit voor hem levensbedreigend en was directe behandeling dus ook van levensbelang. De arts belde mij met de mededeling of ik meneer wilde informeren dat hij na overleg met het ziekenhuis had besloten meneer direct in te sturen. Wil jij aan meneer doorgeven dat de ambulance is gebeld en hem even helpen met de juiste papieren e.d.? Meneer was niet aanwezig in zijn kamer dus dan zit hij in de tuin te genieten van de zon en zijn sigaret was mijn conclusie.

Met enige spoed snel van 9 hoog naar beneden met de trap en met enig ademtekort kom ik bij de beste man aan met de mededeling dat er binnen een paar minuten een ambulance voor hem klaar staat. Zijn reactie was geweldig: Ach Wilco, daar heb ik toch helemaal geen zin in! Nee hoor, onzin allemaal. Stuur die ambulance maar weg hoor’. Maar beste man, het kan levensbedreigend voor u zijn he. U moet echt even laten uitsluiten wat er met uw been is. ‘Ik blijf hier gewoon zitten. Misschien ga ik morgen zelf wel even op eigen gelegenheid naar de SEH’. Ik moest het er echt mee doen en het accepteren. Het was zijn risico op dat moment en zo hebben we dat ook in zijn dossier vastgelegd. De medische prioriteiten relativeren deed hij op zijn eigen manier. Een dag later kwam de uitslag dat hij gelukkig geen trombose been had. ‘Ik zei het toch’ was zijn luchtige antwoord en hij verdween weer in de tuin met zijn sigaretten.

Rectaal bloedverlies

De andere man was met zijn acuut ziektebeeld zo niet nog eigenwijzer. In de ochtend had hij mij laten weten wat bloed bij zijn ontlasting te hebben. Kan gebeuren, geen paniek zeiden we nog tegen elkaar. Niet veel later was hij toch wat bezorgder en in onderling overleg besloten we het toch maar even op te vangen. “bloed bij zijn ontlasting’ bleek dus echt een flinke hoeveelheid helder rood bloed te zijn zonder enig spoor van ontlasting. ‘Ach ja, dat zal straks vast wel weer beter gaan’, was zijn reactie maar daar nam ik uiteraard geen genoegen mee toen bleek dat dit hiervoor schijnbaar al 5x was voorgevallen. ‘Je begrijpt dat ik nu gelijk even naar de arts loop?’ Ach, wat jij wil….

Gezien zijn voorgeschiedenis van medische ellende belde onze arts voor overleg met zijn behandelend specialist in het ziekenhuis. Niet veel later mocht ik meneer kenbaar gaan maken dat er een ambulance met prio A1 urgentie onderweg is voor deze man. Het voordeel van werken in een verpleeghuis in Den Haag is dat een ambulance met een spoedrit binnen luttele minuten ter plaatse is. Maar waar was deze beste man? Niet op zijn kamer!

Toen ik in zijn kamer stond op de zesde etage, belde de receptie al dat de ambulance was gearriveerd. Nou Mo, heel fijn dat die ambulance er is maar ik ben meneer kwijt! ‘Ik niet’, zei de receptionist, ‘meneer staat hier gewoon bij de kassa zijn biertjes en chips af te rekenen’. Wat? Wat doet hij daar! Hij moet met spoed naar het ziekenhuis! ‘Ja, dat wordt hem nu ook door het ambulancepersoneel verteld. Ze komen allemaal naar boven’. WTF bedacht ik mij. Hij heeft zo enorm veel bloedverlies in korte tijd en meneer gaat gewoon even wat boodschapjes halen!

De mooie meiden van de ambulance

Wat een eigenwijze man maar het past zo bij hoe hij is. Ik besloot maar om er om te lachen. Het was een mooi gezicht: hij in zijn rolstoel met op zijn schoot een tasje met wat biertjes en zakken chips. In zijn kielzog 3 prachtige dames van de ambulance met een brancard. De beste man straalde van oor tot oor. Hilarisch om te zien.

Vriend, je moet met spoed naar het ziekenhuis bracht ik hem lachend over. ‘Ja, dat zal allemaal wel maar ik heb mijn prioriteiten’, zei hij heerlijk luchtig. Als je niet opschiet dan gaan ze weer weg hoor. Nee, nee, met deze mooie dames ga ik wel mee! De medische prioriteiten relativeren was niet zijn sterkste punt maar van deze drie mooie dames was hij wel erg van onder de indruk en daar kom ik hem geen ongelijk in geven.

Uiteindelijk verbleef deze man ruim een week in het HMC Westeinde en dat was zeker niet voor zijn zweetvoeten. De medische prioriteiten relativeren is prima hoor. Maar het maakt soms wel veel mensen onrustig die dicht bij de specifieke bewoners staan. We gaan allemaal voor de beste zorg voor onze bewoners maar gelukkig is er ook nog de zelfbeschikking. Zelfbeschikking is het fundamentele recht en de vrijheid om zelfstandig keuzes te maken over je eigen leven. Hoe eigenwijs sommige mensen ook kunnen zijn.

De afbeeldingen zijn door AI gegenereerd