Als lijden nergens meer toe leidt

Stel je eens voor dat je lichaam niet meer toestaat om thuis te kunnen wonen. Dat zelfs intensieve thuiszorg niet meer toereikend is. Dan is een verhuizing naar een verpleeghuis vaak de enige volgende stap. Je laat je partner achter die ook al niet in een al te beste gezondheid is. Ongewild van elkaar geschieden na vaak meer dan 50 jaar samen. Maar wat als je partner dan ook in dezelfde situatie komt, dat thuis wonen niet meer mogelijk is. Wat als lijden nergens meer toe leidt?

Het is een trieste situatie maar hoeveel kwetsbare ouderen maken het niet mee? In ons verpleeghuis kregen we enkele maanden geleden een lieve, maar oh zo kwetsbare dame bij ons wonen. Haar man moest ze achterlaten en dat deed haar wellicht wel meer pijn dan haar eigen kwetsbare gesteldheid van haar eigen lichaam. Haar man kreeg niet veel later in het ziekenhuis te horen dat zijn leven niet al te lang meer zou gaan duren. Al jaren aan de dialyse in het ziekenhuis, 3x per week en dan ook nog eens te horen krijgen dat je die vreselijke ongeneeslijke ziekte onder je leden hebt waar niets meer aan te doen is. Probeer dat maar eens te verwerken op een leeftijd van 83 jaar en vele, vele jaren gelukkig huwelijk.

Zoeken naar de juiste oplossing

Het idee werd geopperd om ze samen in een verpleeghuis te krijgen. Op een eigen kamer, samen bij elkaar. Probeer dat maar eens voor elkaar te krijgen in deze uitgeklede ouderenzorg in Nederland. Hun dochter liep tegen een muur aan van onmogelijkheden. Uiteindelijk bleek dat dit simpelweg niet haalbaar zou zijn op korte termijn. Onze organisatie dacht mee en zag mogelijkheden om dit enorme leed enigszins te verzachten. De oplossing die we konden bieden was een appartement in ons verpleeghuis op dezelfde etage van zijn eigen vrouw. Het zijn de spaarzame momenten dat ik deze vrouw als een gelukkig mens heb gezien toen dit gerealiseerd kon worden.

De man kwam bij ons wonen op de dezelfde etage met slechts een kamer ertussen van zijn echtgenote vandaan. Na elkaar weken niet gezien te hebben, zagen ze elkaar weer en konden ze elkaar vanaf dat moment elke dag weer zien. Een emotioneel gezicht en gevoel.

De beste man hield zich goed, wilde alles nog steeds zelfstandig doen en praatte hij alsof hij de hele wereld nog aan kon. Schijn bedriegt en zeker voor een zorgmedewerker die toegang heeft tot beide zorgdossiers. Hoe lang gaat dit goed is dan ook wat we elkaar afvragen. Meneer dialyseert 3x in de week en hij ondergaat het zwijgzaam. Drie keer in de week wordt hij door mijn collega’s in de nacht geholpen om 6.00 uur in de ochtend om vervolgens om 7.00 uur opgehaald te worden door een taxibusje om naar de dialyse te gaan. Terug komen rond 14.00 uur en rijp voor je bed tot aan het avondeten. Ik geef het je te doen.

We komen elkaar regelmatig tegen voor de deur van ons verpleeghuis. Samen even roken, wetende dat het ons beide niet gezonder maakt. Hij naar de dialyse daarna en ik beginnend aan mijn 9-urige werkdag. We bouwen een vertrouwen op door soms maar een paar zinnen te zeggen. We begrijpen elkaar. ‘Zeg maar niks tegen mijn vrouw’ en ‘bel mijn dochter maar niet op hoor. Ze heeft het al zo zwaar’ waren enkele van zijn uitspraken aan het einde van onze gesprekjes.

De weken verstrijken

De weken verstreken en de gezondheid ging achteruit, bij beide. Vanmorgen werd ik geroepen door een collega omdat meneer graag even met mij wilde praten. Bij binnenkomst trof ik een kwetsbare man aan met een grauw uiterlijk. Liggend in bed werd ik toch vriendelijk en vrolijk welkom geheten in zijn appartement. We hadden een gesprek en uiteindelijk kwam het hoge woord eruit. ‘Als lijden nergens meer toe leidt dan moet ik een beslissing nemen’, hoorde ik hem bijna opgelucht uitspreken. ‘Is dit het, beste man?’, vroeg ik nog even naar de bekende weg. ‘Voelt u het einde naderen?’. We hadden het er wel eens over gehad buiten voor de deur. Vluchtig en soms zelfs lacherig maar dit gesprek was anders. Laat de arts maar komen. Ik ben bijna jarig maar dan is het wel genoeg geweest. Morgen voor mijn geen dialyse. Ik heb er geen kracht meer voor. Zijn gezicht sprak boekdelen en we hadden weinig woorden nodig.

Niet veel later sprak de arts met hem en werd met de internist overlegd. In de middag kwam ik bij hem terug om te kijken wat ik voor hem kon betekenen. Zal ik de taxibus voor u afbestellen? Zal ik uw dochter even bellen? Zakelijke vragen op dat moment met zakelijke antwoorden. Voor hem uit het niets kwam de opmerking van mij: ‘zal ik uw vrouw even halen en hier naartoe brengen. Dan hebben jullie een moment samen en het einde van dat moment bepalen jullie zelf.’ Hij keek me aan en de rest laat zich raden. Nadat zijn tranen waren opgedroogd, heb ik zijn vrouw gehaald. ‘Een moment waar je het voor doet om te werken in de ouderenzorg’, zou ik stoer willen zeggen maar dat dekt natuurlijk niet de lading.

Toewerken naar een afscheid

Echt, op mijn werk schiet ik niet snel vol en probeer altijd de professionele werkhouding aan te neem maar pff, dit was ff pittig hoor. Mensen van 83 jaar, die zo ontzettend veel jaren gelukkig en liefdevol met elkaar getrouwd zijn. Persoonlijk voor mij is gelukkig getrouwd zijn inmiddels een illusie gebleken en in een flits dacht ik ook aan mijn eigen ouders. Ook onvrijwillig van elkaar gescheiden doordat mijn vader in een verpleeghuis moest gaan wonen. Ik hoop oud te worden is een uitspraak die ik dan ook niet meer doe. Ik sta er simpelweg ook niet meer achter.

Als lijden nergens meer toe leidt dan vind ik het zo’n enorm dappere beslissing dat een oudere kwetsbare man, met zo’n enorm lieve vrouw, zegt dat het nu wel genoeg is. Stoppen met de dialyse en wetende dat ook die ongeneeslijke ziekte het van je gaat winnen op korte termijn. Dat gaat niet over één nacht ijs. Dit is een weloverwogen beslissing. Dat respecteer ik niet alleen, ik vind het enorm dapper en knap.

We gaan toewerken naar een naderend afscheid. Voor mij, als zorgprofessional, voor hen als geliefden. Een groot contrast en niet te vergelijken. Maar dankbaar dat we als team een steentje kunnen bijdragen in deze moeilijk periode voor dit echtpaar en hun dochter.

Afbeelding ter illustratie. Gemaakt met AI.