Verbonden blijven met het gevoel van warmte

Misschien heeft de ene zorgverlener er meer mee dan de ander maar soms hou je als zorgverlener in de ouderenzorg toch nog een band met familieleden waarvan een ouder is overleden in een verpleeghuis. Je hebt in de tijd dat die ouder leefde en verbleef in het verpleeghuis een bepaalde band opgebouwd. Soms maar kort zoals enkele weken, soms zelfs jarenlang. Verbonden blijven met het gevoel van warmte is denk ik een pakkende benaming hiervoor.

In mijn opleiding zag ik al dat vooral de ‘oudere garde’ een goede verstandhouding hadden met familieleden van bewoners. Dat gaf me toen al een warm en goed gevoel. Toen nog niet wetende dat een goede band met familie heden ten dagen extra belangrijk is. Vanzelfsprekend willen alle zorgmedewerkers en familie dat de bewoners in een verpleeghuis de beste zorg krijgen. Het is geen geheim dat verpleeghuizen meer dan eens tekorten hebben van zorgpersoneel. Wat dat betreft wordt de term mantelzorg steeds belangrijker dit in een goed kader te plaatsen in de ouderenzorg. Een warme band tussen beiden is dan van groot belang om de continuïteit van zorg samen te kunnen borgen.

Mijn eigen ervaring

Ik weet uit ervaring dat het erg belangrijk is dat je als betrokken familielid een goed gevoel wilt hebben bij de zorg van je partner of ouder die in het verpleeghuis verblijft. De afgelopen twee jaar dat mijn vader in een verpleeghuis zat, heb ik het vergelijk tussen zorg en familie ook vanaf de andere kant kunnen ervaren zoals ik hier pas heb beschreven.  Als je elke keer dat je op bezoek bent in het verpleeghuis andere zorgmedewerkers ziet die je partner of ouder niet kent, dan wordt je simpelweg niet vrolijk. Je wilt graag bekende gezichten zien op de werkvloer. ‘Mensenmensen’ die het zorgdossier en ziektebeeld van je ouder kennen. Je wilt zeker weten dat ze je vader of moeder kennen en vooral het gevoel hebben dat ze in goede handen zijn als je straks weer weg bent.

Andersom werkt dit natuurlijk ook zo. Ook voor zorgmedewerkers is het fijn als ze met regelmaat dezelfde zoon, dochter of partner zien aan het bed van hun geliefde familielid. Zeker als het de eerste contactpersoon betreft waar je ook meer informatie mee mag en kan uitwisselen. Samen beoordelen en bespreken of de bewuste bewoner er qua gesteldheid er op vooruit of achteruit is gegaan bijvoorbeeld. Als je elkaar een stuk beter kent, als je inmiddels een band hebt opgebouwd met elkaar wat dat betreft… het praat gewoonweg een stuk makkelijker. Een band van vertrouwen ontstaat er dan.

De stervensfase

Als het eind van het leven langzaam gaat naderen dan is vertrouwen in elkaar zelfs cruciaal. In mijn rol op de werkvloer ben ik dan vaak de schakel tussen familie, artsen en het overige zorgpersoneel. Na een familiegesprek met alle betrokkenen bepalen we dan het beleid wat gevoerd dient te worden om de stervensfase zo goed als mogelijk te kunnen laten verlopen. We spreken elkaars verwachtingen naar elkaar uit en houden ‘korte lijntjes’ met elkaar. Het is voor alle partijen fijn als er één aanspreekpunt is. Zo fungeer ik in mijn rol vaak als klankboord van de familie richting de arts en/of Verpleegkundig Specialist maar zeker ook andersom. Het naderende afscheid is nooit leuk, en het zal vast nooit wennen, maar ik haal er wel veel voldoening uit als ik het vertrouwen van de familie heb en de arts en VS kan ontlasten van goed bedoelde maar vaak verontrustende en onzekere vragen vanuit de familie.

We kunnen als zorgmedewerkers een overlijden pas goed afsluiten als de overleden bewoner met een respectvolle uitgeleide het pand door de voordeur verlaat. Een goed gebruik en een nette afsluiting, ook al is dit soms ook pittig en emotioneel. Ook dat mag en hoort erbij. Collega’s die een hechte band hebben opgebouwd met de betreffende bewoner en zijn/haar familie trachten altijd ook naar de uitvaart te gaan van de betreffende bewoner. Helaas lukt dit niet altijd. Verbonden blijven met het gevoel van warmte noem ik dit wel meer dan eens.

Die opgebouwde vertrouwensband

Die band die in de lange, of soms erg korte tijd, is ontstaan tussen familie en het zorgpersoneel is echt warm te noemen. Samen de beste zorg geleverd voor de betreffende bewoner en elkaar bijgestaan in de moeilijke periode tot aan het overlijden. Vaak is de uitvaart dan een afsluiting en ook de afsluiting van de opgebouwde band. Maar ook meer dan eens blijft die band van vertrouwen ook bestaan na het overlijden van het betreffende familielid en zelfs hechte vriendschappen zijn er ontstaan. Ook ik heb tot op heden met enkele familieleden nog steeds contact via o.a. Social Media en soms ook doorbuiten. Ik hecht hier zelf veel waarde aan als het gaat om een warm gevoel van een soort van respect naar elkaar toe. Soms zelfs veel meer dan alleen respect.

Een mooi voorbeeld mag ik niet onbenoemd laten in dit kader: een dochter van een bewoner, toen net binnen na een verhuizing vanuit een ander verpleeghuis, stond al snel te boek als een dame met veel commentaar en ‘veel noten op haar zang’. Haar vorige ervaring in het andere verpleeghuis had haar erg ongerust gemaakt en zelfs achterdochtig. Kreeg haar moeder wel de juiste zorg was haar grootste angst. Ze zat er bovenop en wilde met alles meehelpen. Haar goed recht natuurlijk maar voor veel zorgmedewerkers was dit nieuw en vooral een onwennige situatie.

Het gesprek aangaan

Mijn directe collega, ook niet op haar mondje gevallen, ging simpelweg gewoon het gesprek aan. Ze stelde haar niet alleen gerust maar kon haar laten zien dat haar moeder in goede handen was. Wilt u meehelpen met de ADL of het zelfs helemaal zelf doen? Ik zal u uitleggen hoe wij werken en hoe alles werkt? Een groot compliment voor mijn directe collega want een vertrouwensband werd snel gecreëerd. Wilt u snel een boterham voor uw moeder? U kunt deze in onze huiskamer zelf even klaar maken. Dat scheelt ons eerlijk gezegd veel tijd. ‘Oh, zal ik dan ook die andere bewoners even voorzien van een ontbijt? Voordat ze het zelf wist was ze een betrokken vrijwilliger in ons verpleeghuis.

De uiteindelijke dood van haar moeder deed haar enorm verdriet maar ze kon er anderzijds mee leven dat ze zelf, en ook het zorgpersoneel, tot het einde goed voor haar had gezorgd. Weken later stond ze daar opeens weer. In het verpleeghuis waar haar eigen moeder was overleden. ‘Ik kan het niet loslaten. Ik wil het ontbijt klaarmaken voor die mensen op die huiskamer. Dan hebben jullie ook wat meer tijd in de zorg.’

Inmiddels zijn we maanden verder en is betreffende dochter bij ons als zorgmedewerker in dienst gekomen. Haar opgedane kennis bij haar moeder, brengt ze nu in de praktijk bij andere bewoners. ADL, werken met tilliften e.d. Misschien gaat ze zelfs nog wel een opleiding volgen. Een mooi voorbeeld hoe je verbonden kan blijven met een gevoel van warmte.

Afbeelding ter illustratie en door AI gegenereerd